බැටරි බලශක්ති ගබඩා පද්ධති 6ක් කොළඹ වරායට රැගෙන එයි

රජය විසින් ආනයනය කළ මෙගාවොට් 160ක ධාරිතාවයකින් යුත් බැටරි බලශක්ති ගබඩා පද්ධති 6ක් අද (30) අලුයම කොළඹ වරායට ගෙන එනු ලැබුවා.

2025 වසරේ ජුලි මසදී මෙම ධාරිතාව සහිත බැටරි 16ක් ජාත්‍යන්තර තරඟකාරී ටෙන්ඩර් කැඳවූණා.

ඉන් 6ක් මෙලෙස රැගෙනවිත් තිබෙනවා.

මේ සම්බන්ධයෙන් බලශක්ති අමාත්‍යාංශය පහතින්,

BESS සමඟ බලශක්තියෙන් ස්ථාවර හෙටකට…

මෙරට බලශක්ති ක්ෂේත්‍රයේ අද්විතීය සංධිස්ථානයක් සනිටුහන් කරමින් මෙරටට රැගෙන ආ BESS (Battery Energy Storage System) හෙවත් බැටරි බලශක්ති ගබඩා පද්ධතියේ දෙවන කොටස ඊයේ රාත්‍රියේදී කොළඹ වරායෙන් ගොඩබාන ලදි.
මෙගාවොට් 60ක බැටරි පද්ධතියක් මෙසේ කොළඹ වරායට ගොඩබාන ලද අතර දැනට ප්‍රදානය කර ඇති සමස්ත බැටරි පද්ධතිය මෙගාවොට් 160කින් යුක්තය.

මීට පෙර මෙරටට ගෙන එන ලද මෙගාවොට් 20ක බැටරි පද්ධතිය ද සමඟ ප්‍රදානය කරන ලද සමස්ත බැටරි පද්ධතියෙන් හරි අඩක්, එනම් මෙගාවොට් 80ක බැටරි පද්ධතියක් මේ වන විට මෙරටට ගෙනැවිත් ඇත.

මෙගාවොට් 10ක හා මෙගාවොට් පැය 40ක ධාරිතාවයෙන් යුත් බැටරි බලශක්ති ගබඩා පද්ධති (BESS) ව්‍යාපෘති දහසයක් (16) සංවර්ධනය කිරීමට මෙමගින් කටයුතු කරනු ඇත.

බැටරි ගබඩා පද්ධති ස්ථාපනය කිරීම සඳහා විදුලි උපපොළවල් 16ක් හඳුනාගත ඇත්තේ සූර්ය බලශක්ති නිෂ්පාදනය බහුල ප්‍රදේශ, පද්ධතියේ අවහිරතා පවතින ප්‍රදේශ සහ අනාගතයේ පුනර්ජනනීය බලශක්ති ප්‍රභව ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට අපේක්ෂිත ප්‍රදේශ ගැන සැළකිල්ලට ගනිමිනි. ඒ අනුව කිලිනොච්චිය, වවුනියාව, පොළොන්නරුව, වාලච්චේනයි, අම්පාර, වවුනතිව්, මොණරාගල, මහියංගනය, චුන්නාකම්, බෙලියත්ත, ගාල්ල, පුත්තලම, හම්බන්තොට, පැරණි අනුරාධපුරය, මහව, නොරොච්චෝලයි යන ප්‍රදේශවල පිහිටි විදුලි උපපොළවල් කේන්ද්‍ර කරගෙන මෙම පද්ධති ස්ථාපනය කෙරෙයි.

තරඟකාරී ජාත්‍යන්තර ටෙන්ඩර් පටිපාටිය යටතේ තෝරාගත් සමාගම් තුනකට මෙම ව්‍යාපෘතිය පිරිනමන ලද අතර ඉන් එක් සමාගමක් විසින් මෙම බැටරි පද්ධතිය ලංකාවට ගෙන එන ලදි. බලශක්ති අමාත්‍යංශයට අයත් ජාතික පද්ධති කළමනාකරු සමාගම (NSO – National System Operator) විසින් මෙම පද්ධති පාලනය හා කළමනාකරණය සිදු කරන අතර නඩත්තු කටයුතු අදාළ සමාගමට පැවරේ.

👉 BESS යනු කුමක්ද?

නිෂ්පාදනය කෙරෙන විදුලි බලය ගබඩා කර තබා අවශ්‍ය අවස්ථාවලදී නැවත පද්ධතියට මුදා හැර ප්‍රයෝජනයට ගැනීම BESS හරහා සිදුවන මූලික කාර්යයයි. නමුත් ඉන් ඔබ්බට ගිය පුළුල් වපසරියක පැතිර ගිය ප්‍රයෝජන රැසක් මේ ඔස්සේ ලබා ගත හැකිය.

📌️ දිවා කාලයේ සූර්ය බලය ඇතුළු පුනර්ජනනීය බලශක්ති ප්‍රභවයන්ගෙන් නිපදවන අතිරික්ත විදුලිය ගබඩා කර රාත්‍රී කාලයේ භාවිතා කිරීමට අමතරව විදුලි පද්ධතියේ ස්ථාවරතාව වැඩි කිරීමට ද BESS මහෝපකාරී වේ.

📌️ මෙමගින් පද්ධතියේ (Grid) වෝල්ටීයතාව සහ සංඛ්‍යාතය ස්ථාවරව තබා ගැනීමට හැකි වන අතර විදුලි සැපයුමේ හදිසි වෙනස්කම්වලට මිලි තත්පර කිහිපයකින් ප්‍රතිචාර දැක්වීමට හැකි වනු ඇත.

📌️ විදුලි බිඳවැටීමක් නිසා පද්ධතිය අක්‍රිය වුවහොත් හදිසි විදුලි සැපයුමක් (Backup Power) ලබා දීමට BESS හරහා අවස්ථාව සැලසෙන අතර රෝහල්, දත්ත මධ්‍යස්ථාන සහ කර්මාන්ත සඳහා මෙය බෙහෙවින් ප්‍රයෝජනවත් වේ.

📌️ ඩීසල් ජනන යන්ත්‍ර භාවිතය අඩු කිරීමට BESS ඔස්සේ මං පෑදෙන අතර ඉන්ධන වියදම මෙන්ම කාබන් විමෝචනය ද අඩු කෙරෙන නිසා පරිසර හිතකාමී විකල්පයක් බවට ද පත් වනු ඇත.

📌️ ඉල්ලුම අඩු අවස්ථාවල නිපදවන අතිරික්ත විදුලිය ගබඩා කර පසුව භාවිතා කළ හැකි නිසා අතිරික්ත විදුලිය අපතේ යාම වැළැක්වෙන අතර බලශක්ති කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ නැංවීමට ද BESS මගින් හැකි වනු ඇත.

👉 BESS අපට ප්‍රයෝජනවත් වන්නේ ඇයි?

BESS අපට රටක් වශයෙන් ප්‍රයෝජනවත් වන්නේ බලශක්ති අවශ්‍යතා පරිපූර්ණ කිරීමට පමණක් නොවේ. බලශක්ති අර්බුදය නිසා ඇති වන මහජන පීඩා, ආර්ථික ගැටලු සහ පරිසර හානි අවම කිරීමට ද මෙමගින් අවස්ථාව සැලසේ.

📌️ මෙරට නිෂ්පාදනය කෙරෙන විදුලිය ගබඩා කර නැවත ප්‍රයෝජනයට ගැනීමේ ක්‍රමවේදයක් නිර්මාණය කිරීම වසර ගණනාවකින් ප්‍රමාද වීම නිසා බලශක්තිය බහුල වශයෙන් අපතේ ගොස් ඇත. එමෙන්ම පුනර්ජනනීය බලශක්ති ප්‍රභව ඔස්සේ නිෂ්පාදනය කෙරෙන විදුලියෙන් නිසි ප්‍රයෝජන ගැනීමට ද නොහැකි වී ඇත.

එම දීර්ඝකාලීන ඓතිහාසික වරද නිවැරදි කරමින් ස්ථාවර බලශක්ති අනාගයක් නිර්මාණය කිරීමේ එක් ඉදිරිගාමී පියවරක් තැබීමට මේ ඔස්සේ අපට හැකි වනු ඇත.

📌️ සූර්ය හා සුළං බලය වැඩි වශයෙන් මෙරට ජාලයට එක් කර දිවා කාලයේ වන අතර එමගින් සූර්ය බලශක්තිය අපතේ යාමක් සිදු වේ. ඒ නාස්තිය අවම කර සූර්ය බලශක්තිය නිසි ලෙස ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට BESS ස්ථාපනය කිරීම නිසා හැකි වනු ඇත.

📌️ මේ වන විට අප විදුලි නිෂ්පාදනයේදී එක් විදුලි ඒකකයක් සඳහා වැඩිම පිරිවැයක් යොදවන්නේ ඩීසල් මගින් විදුලිය නිපදවීමේදීය. එය ඒකකයට රුපියල් 115ක් පමණ වේ. නමුත් මෙමගින් එක් විදුලි ඒකකයක් නිෂ්පාදනය කිරීමට වැය වන්නේ රුපියල් 35කට ආසන්න පිරිවැයක් පමණි. ඒ අනුව BESS නිසා ඩීසල් මගින් විදුලිය නිපදවීම අවම කළ හැකි අතර විදුලි පිරිවැය අඩු කිරීමටත් ඩොලර් සංචිත ඉතිරි කර ගැනීමටත් අවස්ථාව උදා වෙයි.

📌️ මේ වන විට අප රටේ විදුලි පද්ධතිය සම්බන්ධයෙන් වන ස්ථාවරත්වය සහ විශ්වසනීයත්වය අවම මට්ටමක පවතින අතර මෙමගින් Grid Frequency සහ Voltage ස්ථාවර කර විදුලි පද්ධතිය වඩාත් විශ්වාසනීය තත්ත්වයකට පැමිණවීමට හැකි වෙයි.
📌️ ජාතික ජන බලවේගයේ බලශක්ති ප්‍රතිපත්තිය අනුව යමින් 2030 වන විට මෙරට බලශක්තියෙන් 70%ක් පුනර්ජනනීය බලශක්ති ප්‍රභව ඔස්සේ නිපදවීමේ ජාතික ඉලක්කයට ළඟා වීමට ද BESS ස්ථාපනය මඟ පාදනු ඇත.

📌️ එමෙන්ම පාරිභෝගික ජනතාවට වඩාත් පහසු මිලක් ගෙවා විදුලිය පරිභෝජනය කිරීමට මෙමගින් අවස්ථාව උදා කළ හැකි වන අතර විදුලි බිල 30%කින් අවම කිරීමේ ඉලක්කයට වඩාත් ඉක්මනින් ලඟා වීමට ද අවස්ථාව උදා වෙයි.

👉 BESS සමඟ ඉදිරියට

මෙරට බලශක්ති ස්ථාවරත්වය තහවුරු කිරීම සහ මහජනතාවට අවම මිලක් යටතේ විදුලි බලය ලබා දීම අරමුණු කර ගනිමින් ඉදිරියේදී තවත් BESS ව්‍යාපෘති කිහිපයක් ක්‍රියාත්මක කිරීමට සැලසුම් කර ඇත.

📌️ කොලොන්නාව මෙගාවොට් 100ක BESS ටෙන්ඩරයේ තාක්ෂණික ඇගයීම මේ වන විට අවසන් වී ඇති අතර ඉදිරි මාස 02 තුළ එය ප්‍රදානය කිරීමට නියමිතය.

📌️ එමෙන්ම මෙගාවොට් 250ක සහ මෙගාවොට් 50ක BESS ව්‍යාපෘති සඳහා ටෙන්ඩර් ටෙන්ඩර් ලේඛන ලංසු ඇගයීම් කමිටුව විසින් මේ වන විටත් සකස් කර ඇති අතර ඒවා ද හැකි ඉක්මනින් ප්‍රදානය කෙරෙනු ඇත.